Wenn een dat moal so geit, dat nix mehr geit …

Wenn een dat moal so geit, dat nix mehr geit …

Mi gung dat in de letzde Tied rein wat schofel. Moal kneep mi dat hier un denn wee dor wat ut Litt. Mit dat ut Büx goahn leep dat ok nich mehr so as ikk dat wennt wee. Foaken seech ikk wat, wat gannich dor wee, denn hör ikk wäär wat wenn nümms wat sächt har – ikk wee all rein an vertwiefeln. Wat har ikk nich all aal upstäelt, dat sükk dat ännern schull. Een heelen Frachtwoagen vull Krüderee har ikk all utprobeert. Van waarm Beer bit eegen Urin har ikk nix utloaten. Een Froominsch mit Krüüzblikk har mi deep in de Oogen kääken, de Müüren un de Footdeelen van us Koamers har ikk van een Wittflüchter beschnakken loaten. Een koppern Matratz har mi een Spökenkieker ünner mien Bäedstää schoaven – bi Vullmoand bün ikk dreemoal rüggels üm d’ Huus to lopen – nix hevv ikk utloaten. Oaber as mi denn een anschnakken wull geeläd Pulver ut de Klöten van een Bengoalschen Keunichstiger över mien Äten to streen, wiel dat bi de Schinesen in mien Loach ok düchdich helpen de, hevv ikk mi doch lever us olen Huusdokter anvertroot. So richtich wieder wuß he oaber schiens ok nich mit miene Leiden. As he näämich siene Künsten an mi ovaarbeit har, oahn dat dor wat bi rutkoamen is, stüür he mi noa een Studeerden mit soveel latinsch Beteekningen tüschen dat Dokter un de Huusnoam, dat gung över dree missingsch Toafeln an de Müür.

Sien Kolleech dat wee een Korrifeeä in de Medisin. He sää dat mit so een Eehrfürchtichkeit in de Stiäm – ikk hevv binnerwendich in mi dat Krüüz schloahn, un in Huus in mien schlau Bööker noakeeken wat dat Word denn woll to bedüüden har.

Dor schull sükk doch wüggelk een Berühmtheit, een Schenie ünner Experten, de Gröttste up dat Rebett van ‚undefinierbaren mensch-lichen Verhaltensweisen’ mit mi befoaten.

Un wat sää mien Frünnd Hinnerk, de ikk in d’ Krooch dor glieks van vertellt hevv? Joa man, de Kerl käen ikk – dat is een Dokter de sülvst een Oss sowiet henkricht, dat he sülvst Kalver kriegen kann. Doarüm kann ikk di blods woahrschoon uptopaasen dat he ut di keen junget Wicht moakt.

©ee

Dat Moor un de Minschen . . .

Dat Moor un de Minschen . . .

Sied dree Joahr wee de Kreech to Ennen. Dat lüütji Dörp achter d’ Diek har van dat Hauen un Stäken in de Welt dor buten nich allstoveel mitkräägen.

Blossich de kreechsfasten Mannslüü weesen dor mirdenmanken as Suldoaten. De meesten hevvt hör Tohuus nie wäär to sehn kräägen.

Peer harn see bi Kreechseennen ok nich mehr hat – de Moorkolonisten. De har een Wehrmachtskommando ovhoalt, de weesen kreechswichtich.

So mussen de Froonslüü, de Kinner un de Ollen sehn, dat see mit Huus un Hoff un Land kloarkeem’n. Dat gung man mehr schlecht as recht.

Minnoa Bussmann wee mit söäben Kinner alleen blääven.

Zägenmelk un Spekk un Wurst van d’ letzte Schwaart-schlachten hevvt hör över de eerste Noakreechssömmer wächhulpen.

Twee Keu un een Bullkalf har see nu allwär in d’ Land. Een Koppel Höner un de Mutt mit Birgen, de moken dat ganze rund.

Eelich kunn see blied wääsen.

Middachs keem nu all mennichmoal war anners up d’ Disch as blods Bookweetenschubbers un Görtzopp.

Wenn see so denkt – alleen har see dat woll nich henkrägen.

Dat neeä Läven wee man jüst een poar Wäken old, dor stunn oabends – net vöör d’ düster worden – tomoal een utschmacht Mannsbild bi hör up d’ Hoff. De Keerl gung dat noch dusend moal klöäteriger as hör sülven.

Man kunn sehn, dat wee een Suldoat, de keen Heimoat mehr har.

See hett hüm denn furss ‘n groten Pott Bree koakt, un düchdich wat to drinken gääven. Dat eersmoal wäär Lääven in dat moager Minschke keem. As he dat dor achterneit har, hett see hüm wiest, wor he de tokoamen Nacht in d’ Stroh schloapen kunn.

Annern Dach wull he denn wiider. Worhen dat wuss he ok nich – oaber wiider.

He wee joa keen Minsch – he har joa keen Kennkoart.

He har joa nichmoal een Noam. Tominnst keen, de de Minschen in dit Land verstännich tofallen wür. Meen he.

Un noa sien Land – noa sien noa Huus anto kunn he ok nich mehr. Dor würn see hüm dodscheeten – as Desertör.

Ovwoll he nie deserteert wee. He wee in d’ Kreech eenfak gefangen noahmen worden – so wee dat nu moal.

As Minnoa de anner Mörgen noa buten geit, un bi hör Aarbeid will, troot see hör Oogen nich.

De Hönerhukk is rein, de Höner sünd all buten – de Schwienhukk is ovmärst, de Zägen putzt un striegelt. Sowat hett dat hör Lävdach noch nich gääven.

Un de Minsch oahn Noam will jüst wär up de Padd oahn Noam – wiel he joa nümms wee un nargends hengehör.

See hett hüm nich lopen loaten. See hett Frööstükk moakt.

Nich so, as dat anners bi hör geev – nä, de Toafel seech ut, as wenn dat Winachen wee.

Un so wee hör ok tomoot. He hett denn noch een Nacht in d’ Schüür schloapen – un noch een Nacht. Un noch een un noch een.

Tomoal har he denn een Koamer in d’ Huus. Un een Noam har he ok wär.

Ut sien Noam, van de he meen, dat he de Minschen hier nich tofallen de, harn de Moorlüüd eenfach Krischoan moakt.

So licht gung dat, wenn dat Haart un de Minschlichkeit wat mittoschnakken harn.

De Lüü üm Minnoa Bussmann to hevvt eers niks wußt van hüm – denn hevvt see niks sächt – un denn hett he tomoal dortohört.

He hett de Noabers dat liekers ok nich allsto stuur moakt.

Överall, woar dat irgendwons kniepen de, wee he dor un hülp.

Ov dat de Schmidd sien Aarbeid wee, ov dor wat to dischlern anstunn – oahn Bemööt – Krischoans Hann’n weesen överall.

Sogoar de Kuul de he moaken, wenn sükk een ut de Kolonie noa d’ Herrgott ovmäeld har.

He is so hoast van sülvst de Kinner hör Voader worden.

Nä, nich van d’ Blood her. Oaber as Frünnd – un dat kunnen see bruken.

De letzt Knütt an dat Nett is denn woll doan worden, as he de Stäe in Minnoas Haart innoam’n hett – de Stäe, de, sietdem hör Mann fall’n wee, nümms mehr innoahmen har.

Villicht is dor, as see Krischoan dat eerste moal sehn hett, all een Toafel upsett worden. Een Toafel mit dat Word reserveert.

So is he denn eefach van een Minsch ut dat een Volk to een Minsch in dat anner Volk worden.

Un dat oahn dat dor wat Wichtichs an tweigoahn is.

©ee

De Pietäät

De Pietäät

Mien Unkel Makki Bothe de wee Foahrmann in Jever. Mit eegen Peer un Woagens. De twee Vossen de he in d‘ in d‘ Peerstall stoahn har, de weesen sien heele Stollt.Well in Jever vandoach all günntsiet van de Szäßtich is, de kann sükk meist noch good an dat Originoal besinnen. Föör mennich Huus in Jever un ümto hett he Sand un Hollt un Steenen foahren. Ok woll Meubelmang van een Stäe noa d’ anner bi d’ Woahnungswessel. Liekers – wat sükk transporteeren leet, dat wee Makki Bothe sien Plesäär. Wenn een van d’ Jeveroaner ov Jeverlänner Minschkes de Läpel ovgääven har, denn spaan Unkel Makki de schwaarte Woagen an. Dat wee een reined Glanzstück – van binnen utstaffeert mit Samt un Sieden – vöör de groote Fensters schwoare dunkel Stoffhangers. De weesen bestikkt mit sülvern Palmwedels, as Teeken van Ruh un Fräe.

An de veer Dakkskanten stunnen puusbakkich Engels mit Bloaseree an d‘ Bekk. Well denn heel saacht wee, de kunn dat Hallelujah hörn. Lobet den Herrn. Dat hett Unkel Makkii ok säker doahn, wenn he in Frakk un Zylinnner up d’ Bukk seet un vöör sükk de mit schwaarte Däkens behangen Peer. Sien „Broadenrokk“ un de schwaarte Zylinder de harn mitnanner all mennich „letzt Padd“ achter sükk brocht. Mit Zägenbössel un Stävelschwaart kreegen se jümmers wäär de richtige Klör. De Bedrijf leep eelich heel good, denn as dat so is, wat de Een sien Dod is de Anner sien Brod. Dat mutt man ok so nähm’n as dat schrääven is – denn wenneer dat vöör de Foahrt Geld geev, denn kunn he dor nich veel mit beschikken. Naturalien ween ansächt, denn vöör Boargeld kunns joa niks koopen to de Tied. Unkel Makki har joa een groden Kring van Bekennden, de woll aal noch moal as Foahrgast bi hüm up d’ Woagen to lirgen keemen.

De sörgen to Läävtieden all dorvöör, dat see good noa hör letzde Woahnung keem’n. An een griseligen Haarstdach noa d‘ Kreech nööch Unkel Makki mi, hüm to helpen. He muß mit de Liekenwoagen in d’ Jeverland – noa een Burderee. Ikk wee joa all een ballerhaftigen jungen Keerl, un kunn woll good een Siet Spekk dorto verdeenen. Also – mien Voaders dunkel Jakk mit Koffjimukk upbösselt – un los gung de Reis’. Eers noa d’ Dischleree. De Sarch ovhoalt un up de Lafette fastmoakt. Ikk hevv mi blods wunnerd, dat veer utwussen Kerls bi so ‘n leddigen hollten Kist so an stöähn’n weesen. Najoa – Eekenholt is schwoar. Över Olldörp un Hogenkarken gung dat noa Friederk – Augusten Gro. De Minschen de us ünnerwäängs bemööten bleeven aal stoahn – de Mannslüü trukken de Mütz’ – un luurden bit wi an hör vöörbi weesen. Ikk keem mi tägen Unkel Makki dor up de Bukk reschkoapen groot vöör. Up de Buurnploatz ankoam’n, dreit Unkel Makki noa de Burseldöör to. De Noabers van de „Verblichene“ stunnen as Sarchdroagers all proat. As wi denn up de Deel weesen, wuur mi dat doch so ‘n bäten anners tomoot – wuß ikk doch nich, wor dat mit Lieken ovgeit, wenn see insarcht wurden. As denn de Deckel van de hollten Kist ovkeem, dor full’n mi bold de Oogen ut de Kopp – dartich Buddels Schlukk – schwaartbraant. Buddel vöör Buddel in d’ Jeversch Wäkenblatt inpakkt.

Mi gung dör de Kopp, worföör so ‘n Bladdje doch nich allens good is, eder up d’ Dönnerbalken de Mors dormit reinmoakt word. Statt een doden Buur keem een van de Knechten mit een Schuufkoar vull pralle Buuskohlköppen an, de wäär mit retuur noa Jewer gungen. As de Sarch inrüümt wee wee, wuur he wäär good up de Lafette fastmoakt, dat us de „Liek“ ünnerwäängs jo nich van d’ Woagen pultern de. An de Greepen drüff man nich anfoaten – de kunnen van dat Gewicht woll utrieten. So een „doden Buur“ de is joa bannich schwoar. Noa een goden Köpke Tee, een lütten Söpke un een örnlichen Reem van d’ Schink – de in d’ Köken an d’ Böän hung – moaken wi us wäär up de Padd. De Schandarm, de us in Hogenkarken tomööt keem, klauter van sien Rad – nääm sien Tschako off un leet us vöörbifoahr’n. Van wägens de „Pietät“.

Dat wee woll eenzich, dat een Schandarm een Fracht Buuskohl de „letzte Ehre“ betüücht hett. As wi de Sarch in de Dischleree ovlävert, un mit de Liekenwoagen wäär in de Remise achter d’ Schütting weesen, dat moot ikk ingestoahn, har ikk – ok as ballerhaftigen jungen Keerl – een bäten weeke Knee.©ee

ewaldeden

bi Famili Bohr …

In Wittenheim – bi Famili Bohr –
geev d‘ Koffi, Tee un Kook,
dat höögen full nu wiers nich schwoar –
un jedeneen dat düchdich schmook.

Een Kerl de gung van Disch to Disch –
lääs ut sien Book wat vöör,
dat holl de Lüü hör Denken frisch –
un sörch för roden Klöör.

So is de Dach denn flink vergoan –
in Waddward’n seegen wi us wäär,
denn steit Rolando up de Ploan –
un moakt för us Plesäär.

© ee

Wenn een Minsch sükk schlauer dünkt . .

. . . ov kanns ok särgen anschääten!

Wat so in lange Nachten ut mien Pennholler löpt, is mennichmoal nich as Vöörbild to begriepen – is oaber liekers meist woahr. Een bit fief Book-stoavens mach ikk villicht moal dorbi doon – wi sünd joa aal mitnanner keen Wittflüchter. Möächt wi ok tiedwies an de Vöörschriften rümboagen hemm’n – meest hevvt wi up us eegen Oart liekricht, wat Paragroafenschoosters in Kreiulen fastspiekern un dat för rechtens verkoopen. So ok in de Tüschen-weertschkuppswunnertied mirden de szäsztiger Joahren – as de Smuut mit de dikk Zigaar – us Weertschkuppsminister Ludwich Erhardt – denn ollen Foahrman ut Rhöndörp ovlööst hett – in de Meen’n, he kunn netso een goden Stüürmann wääsen as de ole Konroad – is joa ok liekers glieks in d‘ Büx goahn – as wenn een goden Schooster van d‘ Schoosterbukk in d‘ Bakkstuuv wesselt. Wi hevvt dat jederfalls good föölen kunnt – denn de Hüüsboeree hung dor gewaltich bi doal – us schmachtich Pans har sükk dat ok annoamen – de Kneebuchten ween foaken sien Höcht. Wenn wi Schwaartaarbeit kriegen kunn’n greepen wi natürlich to. Hoho – hör ikk van irgendwons een Wiesfinger in d‘ Lücht goahn – Schmarotzer – ikk mach jo beruhigen – sovöäl Pinunsen, dat wi de mit schwaart Kuffers noa Liechtensteen brengen mussen – so as de Paragroafenschoosters vandoach – sünd dor nie nich bi rümkoamen. Dat reich jüüst, dat wi de Kopp över Woater hollen kunnen. De Rieken up d‘ anner Sied van d‘ Richel – dor wor dat Gras hoch un fett stunn – leeten us ov un to för sükk knoien. Dat betoalen wee foaken leech – oaber wat wullt du doon, wenn son Schoojakk di blods een Deel van dat givt, wat vördem ovschnakkt is. Fretts dat in di rin – satt wors dor oaber wiers nich van – krist höächstens krüllern in d‘ Buuk. Bit up eenmoal. Een heel figelinsch Froominsch har us anhüürt, wat för hör to doon. Hör Keerl wee körtens eers dodblääven un har hör een Gewaltsbarch Geld achterloaten. Dat Gedoo wee doan un Bliedheit leech up hör Gesicht – un anners keem dor nix. Us Verdennst bleev in hör Knipke.

Wi kunnen dat joa inkloagen meen see – un dormit basta. Nu stunn in us Riech oaber Fips. Fips de wee in sien Lääven dör sovöäl deep Lokken kroapen – ehrfürtich wee he blods noch för sien Herrgott. De wuß denn, wo man mit sowat ümgeit. De Olsch har up d‘ Warft een Foahrtüüchs stoan – moi witt, mit een dreetakken Steern un een gleunich rodet Stoffdakk.

In d‘ Papieren stunn: Tweehunnerdtachentich es ell. Veertein Doach wee de Koar oald – dor kunns noch de Stuttgarter Lücht in rüken. De Sünn wee man net achter d‘ Hüüs ovszakkt – de rieke Wittfruu stunn achter d‘ Huus up hör moi nee Terasse, un hööch sükk mit een Glas franzöösch Sabbelwoater in d’ Füüsten över dat gelungen Geschäft, as us Fips an d‘ Vöörkant van d‘ Huus dör de Dannen schleek. Achtern ballerden de Schampuskörken un vöörn drüppel heel sinnich ut een fiefuntwintich Liter Fatt bruunschen Quastteer un verdeel sükk över de Karosse. Wi muchen us in us moroalfasten Karakter joa gannich utmoalen, wat up us doal keem – oaber nix keem van dat. Wi kreegen us Priis up Mark un Penning up de Disch tellt – un boaben up keem noch een Kist mit olen Kunjakk.

©ee

De ole Plünn’njöäd

metal-3650099_640

De ole Plünn’njöäd

Oled Iisen, Plünnen, Knoaken un Papier –
de Plünn’njöäd is hier

Sied Joahr un Dach sücht man de ole Woagen
sien lüdjied Peerd löpt ewich all dorvöör

sied Joahr un Dach hört man hüm trillernd froagen
hevvt ji old Iisen, Plünnen, Knoaken un Papier

hevvt ji old Iisen, Plünn’n, Knoaken un Papier
Sien oled Leed hett jeden in d’ Kiwi

doch noch keen Wichterhaart hett spöärt – dat is för mi
sien oled Leed hett jeden in d’ Kiwi

doch noch keen Wichterhaart hett spöärt – dat is för mi

Sien Lääven wee blods knoien sükk un ploagen
ok moal keen Stääe – keen Bäed föör Schloap un Ruh

hett he ok Nod, deit he doch frünnelk froagen
hebbt ji old Iisen, Plünnen, Knoaken un Papier

hebbt ji old Iisen, Plünnen, Knoaken un Papier
Sien oled Leed hett jeden in d’ Kiwi

doch noch keen Wichterhaart hett spöärt – dat is för mi
sien oled Leed hett jeden in d’ Kiwi

doch noch keen Wichterhaart hett spöärt – dat is för mi.©ee

Text :              Ewald Eden

Original:

„Der alte Lumpensammler“

(E.Storz – K. Golgowski)

ISRC DE – B04 – 01 – 00233

De ole Seefoahrtsschool in Timmel . . .

De ole Seefoahrtsschool in Timmel . . .

Timmel stunn up d‘ Toafelblikk –
an d‘ Böschung dor bi d‘ Stiekelwier,
’n büld Koien ümto – woll füfftich Stükk –
wat sächt mi dat – wor sünd wi hier?

Dör d‘ heele Bus floog’n hunnerd Froagen –
aal harns de Hüüs blods in d‘ Kiwii,
wat do wi hier – un dröft wi d‘ woagen –
givt dat hier Tee un Kook dorbi?

De Jank up Koffi Tee un Koken
kreech överdüür – hier hollt wi still –
Cloas sää, ikk moot ok eers een rooken,
un jeden deit dat, wat he will.

De Onibus up Schlach blivt stoahn –

Jan de hett een Huus in d‘ Luur,
dor loat d‘ us man noa binn’n goahn –
dat Sitten faalt us joa nich stuur.
Aal stobens mit Gefleut noa binn’n –

an d‘ Schild vöörbi mit
„Seefoahrtsschool“,
jeden kunn sien Stää woll finn’n –
jeden kreech sien eegen Stohl.

Moi Tied to schnötern un to schnakken –
Schrievers keem’n ok to Word,
fliedich Hann’n har’n Koken bakk’n –
de Tied wee liekers veels to kort.

Musik leep rundum dör de Riegen –
för elk un een wee wat in d‘ Pott,
van Nadin kunn man genooch nich krieg’n –
see sung moal saacht – un moal heel flott.

De Stünn’ns floog’n veelsto flink noa achtern
man muß joa wäär noa Huus anto,
in Onibus ween aal an jachtern –
un danken luut för dat Gedoo.

©ee